ปาร์คนายเลิศแบบอย่างของสวนไทย
21st anniversary elledecoration thailand
LIFE | 27 Dec 2017
ปาร์คนายเลิศแบบอย่างของสวนไทย
ผลัดดอกใบงอกงามผ่านยุคสมัยกว่าร้อยปี

สระบัวขนาดใหญ่กลางวงเวียนที่เป็นเสมือนจุดพักสายตา นำพาเราไปสู่พื้นที่สวนรอบตัวอาคารที่ประดับไว้ด้วยไม้ดัดในกระถางกระเบื้องเคลือบ รายทางมีต้นพุดสลับกับต้นเข็มให้ดอกสะพรั่ง ตัดแต่งเป็นพุ่มกลม ต้นตาลเด่นตระหง่านแซมกับไม้ให้ผล ทั้งชมพู่และสาเกมอบความร่มรื่นเคียงคู่ “บ้านปาร์คนายเลิศ” เรือนไม้สักอายุกว่าร้อยปี บนเนื้อที่ 14 ไร่ ย่านชิดลม ที่เราหยิบยกพื้นที่แห่งนี้บอกเล่าความเป็นมาของสวนไทย

บ้านปาร์คนายเลิศ เป็นบ้านที่พระยาภักดี นรเศรษฐ (เลิศ เศรษฐบุตร) ออกแบบและสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2458 สำหรับตนเองและครอบครัว ในรูปแบบสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นเขตร้อนและว่าจ้างช่างชาวอิตาเลียนมาช่วยจัดสวนสไตล์อังกฤษ ซึ่งเป็นที่นิยมในยุคนั้น ก่อนจะตกทอดมายังท่านผู้หญิงเลอศักดิ์ สมบัติศิริ ผู้ก่อตั้งโรงแรมปาร์คนายเลิศ ปัจจุบันได้รับการบูรณะและเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์

 

หากถามถึงความเป็นไทยในงานสวน คงเป็นเรื่องที่ต้องถกคิดและสืบหากันพอสมควรถึงรูปแบบเฉพาะที่มีมาแต่อดีต จากสังคมการเกษตรที่เน้นปลูกพืชเอาผล ส่วนไม้ดอกหอม ไม้ดัด และไม้กระถางเป็นของมีราคาที่มีอยู่เฉพาะในเขตวัง ภายหลังการติดต่อค้าขายกับจีนและชาติตะวันตก ทำให้ได้รับเอาวิทยาการงานภูมิทัศน์ ทั้งรูปแบบ องค์ประกอบสวน และพืชพรรณต่างถิ่นเข้ามาผสมผสาน จนถ่ายทอดออกนอกรั้ววังไปสู่บ้านพัก ของเหล่าขุนนางและประชาชน สวนไทยจึงมักมีรูปแบบไม่ตายตัว หากแต่เป็นการสะท้อนรสนิยมเจ้าของบ้านตามยุคสมัย

ท่านผู้หญิงเลอศักดิ์หลงใหลในความงามของกล้วยไม้ จึงได้สร้างเรือนไม้ใบ กรองแสงแดดจัดช่วงเวลากลางวัน เพื่อให้เหมาะกับลักษณะของพันธุ์พืชที่ไม่ต้องการแสงมากและเป็นจุดอนุบาลกล้าไม้สำหรับเตรียมนำไปปลูกในสวน

 

แม้สวนไทยแท้จะไม่มีอยู่จริง แต่การรับวิทยาการมาประยุกต์ใช้ให้เข้ากับบริบทของไทยถือเป็นมรดกตกทอดอันเก่าแก่ เคียงคู่กับสถาปัตยกรรมไทย อย่างการปลูกต้นไม้ใหญ่ให้ผล เช่น มะม่วง มะยม ขนุน มะขาม ไว้ให้ร่มเงาและเก็บกิน ไม้ดอกหอมจะนิยมปลูกใกล้ตัวบ้าน ให้กลิ่นโชยชื่นใจ อย่างจำปี จำปา สายหยุด ซ่อนกลิ่น ลำดวน มะลิซ้อน กุหลาบ หรือไม้ใหญ่ให้ดอกหอม เช่น พิกุล เกด คนไทยยังนิยมปลูกบัวและเลี้ยงปลาในอ่างหรือขุดสระไว้ใกล้บ้าน ช่วยให้นอกชานน่าชม ยังมีหลักฐานจากงานวรรณคดีว่าการปลูกไม้ดัดเป็นงานอดิเรกของภิกษุสงฆ์และเจ้านายตั้งแต่เมื่อครั้งกรุงศรีอยุธยาและสืบทอดจนถึงปัจจุบัน ตำแหน่งและทิศทางของการปลูกพืชพรรณยังสะท้อนคติความเชื่อเรื่องโชคลางของไทยอีกด้วย

ศาลาริมน้ำหลังนี้ในอดีตใช้เป็นจุดลงเรือเชื่อมต่อไปยังคลองแสนแสบ ก่อนจะถูกถมเพื่อสร้าโรงแรมปาร์คนายเลิศ บริเวณนี้จึงกลายเป็นสระน้ำปลูกบัววิกตอเรีย มีนำ้พุพ่นละอองน้ำลดความร้อนช่วงกลางวัน

 

ศาลาริมนำ้เป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญของสวนไทย โดยเป็นอาคารหลังเล็กรูปแบบเหมือนกับตัวบ้าน มีที่นั่งรับลมและ บันไดสำหรับลงเรือ เมื่อมีการตัดถนน ศาลาจึงย้ายไปอยู่ตามทางเดิน หรือหน้าบ้านเป็นเพียงองค์ประกอบตกแต่งที่ไม่ได้ใช้งานจริงเหมือนอย่างอดีต อีกนัยหนึ่งองค์ประกอบสวนเป็นการบ่งบอกฐานะทางสังคม อย่างเรือนกล้วยไม้ รูปจำหลักหินและไม้ดัดในกระถางกระเบื้องเคลือบลายคราม เป็นการแสดงถึงความมั่งมีของเจ้าบ้าน

สวนไม้ตัดแต่งภายในบ้านปาร์คนายเลิศ ได้รับอิทธิพลจากสวนทางการของฝรั่งเศส ประกอบด้วยไม้พุ่มใบละเอียดปลูกเรียงกันเป็นกำแพง จัดวางปูนปั้นเป็นจังหวะ สร้างกลิ่นอายสวนสไตล์ตะวันตกอย่างเรียบง่าย

 

องค์ประกอบสวนที่กล่าวมาข้างต้นเป็นสิ่งที่ปรากฏอยู่ภายใน บ้านปาร์คนายเลิศ ซึ่งได้รับการดูแลโดยทายาทรุ่นที่ 4 ของตระกูล เพื่อทำหน้าที่บอกเล่าเรื่องราวของนายเลิศและเป็นแบบอย่างของสวนไทยเรื่อยมา

– GREEN TIPS –

บัวในโอ่งดินเผา

เนื้อที่จำกัดของภาชนะทำให้บัวหาอาหารเองไม่ได้ จึงควรตรวจดูปริมาณดินให้เหมาะสม ใส่ปุ๋ยบำรุง เปลี่ยนดินเมื่อหมดสภาพ และควรเลือก ภาชนะให้เหมาะกับชนิดบัว เช่น บัวหลวงควรเลือกกระถางที่แบนกว้าง ส่วนบัวสายควรใช้กระถางแบบสูงลึก

พันธุ์ไม้มงคลของไทย

เลือกชนิดพันธุ์ไม้ที่มีความหมายดี อย่างต้นหมากผู้หมากเมียจะให้โชคเรื่องความรักและคู่ครอง หากเป็นต้นไม้ใหญ่จะถือเคล็ดการปลูกต้นไม้ ตามทิศทั้ง 8 เช่น ปลูกมะม่วงทางทิศใต้ ปลูกมะขามทางทิศตะวันตก เพื่อให้เกิดความมงคลแก่บ้านเรือน

ไม้ดัดและไม้ญี่ปุ่น

ชนิดของไม้ที่นำมาดัด ส่วนมากนิยมไม้เนื้อเหนียวไม่หักง่าย มีใบเล็กแตกกิ่งก้านดี และไม่เจริญเติบโตเปลี่ยนรูปร่างเร็วนัก เช่น ตะโก ข่อย ชาฮกเกี้ยน โมก เป็นต้น ปัจจุบันไม้ดัดมีจำหน่ายตามตลาดต้นไม้ทั่วไป โดยนำมาเลี้ยงกลางแจ้งใช้ฝักบัวรดน้ำ ใส่ปุ๋ย และตัดแต่งตามรูปทรงทุกสัปดาห์

อนุสรณ์อู่รถเมล์ขาวของนายเลิศ ตั้งบนสนามหญ้าเป็นองค์ประกอบหนึ่งของสวน เพื่อลึกถึงการให้บริการรถประจำทางสายแรกของไทย

 

ขอบคุณสถานที่ : Nai Lert Park Heritage Home
อ้างอิง : ไขแสง ศุขะวัฒนะ (2539) สวนไทย กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เรื่อง : ศุภวิชช์ สงวนเลิศฤทัย
ภาพ : กิตติเดช เจริญพร



LOAD MORE
LOAD MORE
http://www.elledecorationthailand.com/wp-content/uploads/2017/12/web-temp3-12-1.png