BLOG | 22 Mar 2017
SOMTUM NEVER DIE
ส้มตำตลอดกาล

“ส้มตำ” อาหารพื้นถิ่นอีสานที่ครองใจคนทุกเพศ ทุกวัย และทุกชนชั้น มีรูปแบบการขายตั้งแต่ร้านในลักษณะหาบเร่ รถเข็น ตั้งขายอยู่ริมฟุตบาท ร้านแบบเพิงริมถนน ร้านตึกแถว หรือร้านส้มตำขึ้นห้าง ขึ้นศูนย์การค้าใหญ่ ด้วยรสชาติแซ่บนัว ครบรสทั้งเผ็ด เค็ม เปรี้ยว หวาน ทำให้ส้มตำเป็นอาหารที่มีความร่วมสมัย ไร้กาลเวลา เป็นเมนูจานเด็ดที่ไม่ได้เด่นดังเฉพาะในบ้านเราเท่านั้น แต่ด้วยความจัดจ้านของรสชาติ ทำให้ส้มตำเป็นอีกหนึ่งเมนูอาหารไทยที่ไปสร้างชื่อไกลถึงต่างแดน โดยมีการปรับรสชาติ ลดทอนความจัดจ้านลง แต่ยังคงรสเปรี้ยว เค็ม หวานไว้

จากคำบอกเล่าของลูกอีสานคนหนึ่ง ได้ให้ข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับส้มตำว่า “ไม่ว่าจะเรียกว่าส้มตำ ตำส้ม หรือตำบักหุ่ง ต่างก็เป็นอาหารที่มีส่วนผสมของมะละกอสับเป็นเส้น พริก กระเทียม มะนาว น้ำตาลปี๊บ น้ำปลา ปูนา และที่ขาดไม่ได้คือน้ำปลาร้า ซึ่งเป็นตัวชูรสให้ส้มตำ มีรสชาติกลมกล่อม หอมอร่อย นอกจากนี้ ยังมีเมนูส้มตำอื่นๆ ซึ่งมีชื่อเรียกตามส่วนผสมที่มีความเฉพาะตัว อย่างผลไม้รสเปรี้ยวและรสฝาด อาทิ กล้วยดิบ มะยม และมะขาม ฯลฯ  จึงมีรสชาติจี๊ดจ๊าด จัดจ้าน ถึงใจสมัยก่อนร้านส้มตำในจังหวัดทางภาคอีสานหลายร้าน จะเป็นเพียงร้านเล็กๆ ขายแต่เฉพาะส้มตำ ข้าวเหนียว และเครื่องเคียงแก้เผ็ดอย่างปลาขี้โก๋แห้ง ไข่ทรงเครื่อง และข้าวเกรียบสีส้มซึ่งแขวนเป็นพวงไว้แทบทุกร้าน”

แม้ทุกวันนี้ส้มตำจะเป็นอาหารที่ยังคงเอกลักษณ์ในเรื่องรสชาติ แต่มีบางสิ่งที่มีการพัฒนาอย่างสร้างสรรค์ นั่นคือเครื่องเคียงสำหรับกินคู่กับส้มตำที่มีให้เลือกมากขึ้น เพื่อลดดีกรีความเผ็ดจัดจ้านของส้มตำ เครื่องเคียงจึงเป็นอีกหนึ่งไฮไลต์ที่ทำให้การกินส้มตำได้อรรถรสมากยิ่งขึ้น

“ร้านส้มตำระเบิด” ในอำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น เป็นอีกหนึ่งร้านที่สะดุดตาด้วยการจัดดิสเพลย์ร้านได้น่าตื่นตาตื่นใจ พวงเครื่องเคียงที่แขวนประดับจัดเต็มพื้นที่ เปรียบเสมือนโลโก้ร้านที่เห็นแล้วรู้ได้ทันทีว่า “ร้านนี้ทั้งเก๋และเก๋า” ราวกับว่ามีป้ายรับรองความอร่อยจากเชลล์ชวนชิมมาแขวนไว้ นอกจากร้านนี้จะเด็ดและเด่นที่พระเอกอย่างส้มตำ ซึ่งมีเมนูให้เลือกตามความถนัดของแต่ละคนแล้ว “ร้านส้มตำระเบิด” ยังรวมมิตรไปด้วยเครื่องเคียงต่างๆ ซึ่งดูเหมือนจะเป็นนางเอกของร้านโดยมีให้เลือกมากกว่า 10 เมนู ทั้งปลาเผา ไก่ย่าง ไข่ทรงเครื่อง หนังกบทอด หนังไก่ทอด หนังปลาทอด ปลาแดดเดียว ปลาแห้ง แหนมหมู แหนมเนื้อ ไข่ต้ม ไข่เยี่ยวม้า ไข่เค็ม หอยแมลงภู่ลวก ลูกชิ้นหมู แคปหมู กากหมู หมูฝอย หมูแผ่น หมูปิ้ง ปลาหมึกแห้ง และสารพัดแมลงทอด ฯลฯ

ความลงตัวและความนัวของรสชาติ ทำให้ส้มตำเป็นอาหารที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว แม้จะดูทำง่าย แต่ก็ใช่ว่าทุกคนจะทำได้อร่อย พ่อค้าแม่ค้าส้มตำบางคนเคยบอกว่า “การตำส้มตำต้องอาศัยพรสวรรค์ แต่ถ้ามีความพยายาม ประสบการณ์ก็พัฒนาให้สามารถตำส้มตำให้อร่อยได้”

บรรพบุรุษชาวอีสานในอดีตคงไม่คาดคิดว่า อาหารพื้นถิ่นอย่างส้มตำ จะกลายมาเป็นเมนูที่ครองใจคนทุกชนชั้น ไม่เว้นแม้ชาวต่างชาติ แม้จะไม่มีข้อมูลแน่ชัดว่าส้มตำถือกำเนิดขึ้นเมื่อใด แต่ส้มตำจะเป็นอาหารที่ไม่มีวันตาย ไปจากความนิยมของคนไทยแน่นอน

เรื่อง : มัลลิกา แสนทอง
ภาพ : ฐิติเกตุ แสนทอง



Tag : #somtum
Mallika / นักเขียนอิสระ

นักเขียนอิสระที่หลงรักตัวอักษรที่เรียงร้อยเป็นเรื่องราว จึงมีความสุขทุกครั้งที่ได้อ่านหนังสือที่ชอบ โดยเฉพาะหนังสือวรรณกรรมเยาวชน 4 เรื่องโปรดคือ คุณพ่อขายาว ติสตูนักปลูกต้นไม้ ลมเอยลมพัด และมิตรภาพต่างสายพันธุ์ มัลลิกาเป็นคนชอบซื้อสมุดบันทึกและชอบใช้กระเป๋าผ้ามาก โดยเฉพาะกระเป๋าผ้าฝ้ายสีขาวที่ได้รับแจกตามโอกาสต่างๆ เพราะคิดว่า "เป็นกระเป๋าที่ลงตัวกับการแต่งกายทุกสไตล์ ใส่ของได้จุใจ"

Mallika / นักเขียนอิสระ

นักเขียนอิสระที่หลงรักตัวอักษรที่เรียงร้อยเป็นเรื่องราว จึงมีความสุขทุกครั้งที่ได้อ่านหนังสือที่ชอบ โดยเฉพาะหนังสือวรรณกรรมเยาวชน 4 เรื่องโปรดคือ คุณพ่อขายาว ติสตูนักปลูกต้นไม้ ลมเอยลมพัด และมิตรภาพต่างสายพันธุ์ มัลลิกาเป็นคนชอบซื้อสมุดบันทึกและชอบใช้กระเป๋าผ้ามาก โดยเฉพาะกระเป๋าผ้าฝ้ายสีขาวที่ได้รับแจกตามโอกาสต่างๆ เพราะคิดว่า "เป็นกระเป๋าที่ลงตัวกับการแต่งกายทุกสไตล์ ใส่ของได้จุใจ"

LOAD MORE
LOAD MORE
http://www.elledecorationthailand.com/wp-content/uploads/2017/03/pic1-4.png