DESIGN | 18 May 2017
Trace The Old Bangkok’s Fountains
คลายร้อนด้วยเรื่องราวของน้ำพุในเมืองกรุงที่คุณอาจไม่เคยรู้

ในช่วงที่สภาพอากาศไม่แน่นอน บางวันฝนตกชนิดฟ้าร้องไห้ ขณะที่บางวันอากาศก็ร้อนระอุจนแทบต้องร้องขอชีวิต การเดินออกไปในพื้นที่กลางแจ้งไม่ต่างจากการเอาตัวเองไปเผาอยู่ในเตาร้อนๆ ทำให้ศูนย์การค้าชั้นนำในกรุงเทพหาทางแก้ปัญหาด้วยการติดตั้งน้ำพุในลานกลางแจ้ง ที่นอกจากความสวยงามแล้ว ละอองน้ำที่ปลิวตามลมยังช่วยคลายความร้อนลงได้บ้าง

แนวคิดการนำน้ำพุเป็นองค์ประกอบของพื้นที่กลางแจ้งเคยเป็นสิ่งหรูหราที่ถูกคิดค้นตั้งแต่ยุคโบราณ โดยต่อท่อจากยอดเขาให้น้ำไหลตามแรงโน้มถ่วงลงมาจนประทุที่บ่อน้ำเบื้องล่าง น้ำพุรูปแบบนี้ถูกใช้ตามพระราชวังและวิลล่าของบรรดาเศรษฐีในประเทศแถบตะวันตกอย่างแพร่หลายในศตวรรษที่ 18 ก่อนที่ไฟฟ้าจะได้รับการคิดค้นและพัฒนาเป็นน้ำพุที่มีการติดตั้งตามสวนสาธารณะ ลานกลางแจ้ง หรือแม้แต่ภายในบ้านของคนทั่วไป

สำหรับกรุงเทพฯเอง หากไม่นับน้ำพุในศูนย์การค้า องค์ประกอบเหล่านี้มักประดับอยู่ตามวงเวียนหรืออนุสาวรีย์ไม่กี่แห่งจนแทบนับได้ ซึ่งแต่ละแห่งก็มีเรื่องราวที่น่าสนใจจนเราอยากให้คุณรู้

อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

คงไม่มีใครไม่รู้จักอนุสาวรีย์อันเป็นหลักกิโลเมตรที่ 0 ของประเทศไทยบนถนนราชดำเนินกลาง แต่ใครจะรู้บ้างว่าเสาทั้ง 4 ด้านที่โอบล้อมประติมากรรมรัฐธรรมนูญบนพานแว่นฟ้า ยังมีองค์ประกอบของน้ำเป็นส่วนหนึ่ง

การออกแบบอนุสรณ์สถานการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองแห่งนี้มีความหมายแทบทุกกระเบียดนิ้ว ทั้งขนาด ความสูงและจำนวนกระบอกปืนที่ฝังลงพื้น สื่อถึงวันที่ 24 มิถุนายน 2475 ซึ่งเป็นวันเปลี่ยนแปลงการปกครอง

เช่นเดียวกับการใช้องค์ประกอบของน้ำ มีการใช้ประติมากรรมลอยตัวรูปงูใหญ่ชูคอพ่นน้ำดูดุดันที่ฐานด้านนอกของครีบทั้ง 4 ด้าน สื่อถึงปีมะโรงอันเป็นปีนักษัตรที่เปลี่ยนแปลงการปกครอง อีกนัยหนึ่งประติมากรรมรูปงูยังเป็นสัญลักษณ์ของการปกปักรักษาพิทักษ์กฎหมายสูงสุดของประเทศไว้

ลานพระบรมรูปรัชกาลที่สวนลุมพินี 

เมื่อพูดถึงพื้นที่สีเขียวขนาดใหญ่ใจกลางกรุงเทพเชื่อว่าทุกคนต้องนึกถึงสวนลุมพินี ด้วยขนาดพื้นที่ 360 ไร่ตั้งอยู่ใจกลางย่านธุรกิจที่สำคัญที่สุดทำให้สวนสาธารณะแห่งนี้เป็นได้รับความนิยมในการพักผ่อนของคนทุกวัย

สวนลุมพินีถูกสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 7 ภายหลังงานสยามรัฐพิพิธภัณฑ์ถูกยกเลิกจากเหตุการณ์สวรรคตของรัชกาลที่ 6 ทำให้แผนผังเดิมที่ใช้แนวคิดตามแบบสวนอังกฤษ (Picturesque) ผสมผสานกับความสมมาตรแบบฝรั่งเศส ถูกปรับเปลี่ยนให้เข้ากับการใช้งานเป็นสวนสาธารณะ

แนวแกนหลักถูกกำหนดขึ้นบริเวณหัวมุมของแยกศาลาแดง มีน้ำพุรูปวงกลมเป็นจุดเริ่มต้นของทางเดินตรงตัดผ่านไปยังหัวมุมของสวนอีกฝั่งโดยมีพระบรมรูปรัชกาลที่ 6 เป็นจุดเด่น กระทั่งในปี 2554 กรุงเทพมหานครได้ปรับปรุงภูมิทัศน์ลานพระบรมรูปใหม่ สระน้ำรูปวงกลมจึงถูกแทนที่ด้วยสระน้ำเป็นรูปไข่ ปัจจุบันพื้นที่ลานพระบรมรูปเป็นสถานที่สักการะขอพรและน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ

วงเวียน 22 กรกฎาคม

ในย่านที่ดูไม่มีความโดดเด่นอะไรนอกจากเป็นทางผ่านไปยังเยาวราช หากสังเกตดูจะเห็นวงเวียนน้ำพุอันเกิดจากการตัดถนน  3 สายแทนที่ชุมชนหนาแน่นที่เคยถูกไฟไหม้ครั้งใหญ่เมื่อปี 2460  ที่มาของชื่อวงเวียน 22 กรกฎาคมเป็นการรำลึกเหตุการณ์ที่ประเทศไทยเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2460 ส่วนชื่อถนน ไมตรีจิต, มิตรพันธ์, สันติภาพ   ทั้ง 3 สายนั้น พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตั้งชื่อให้คล้องจองกันตามพระราชกระแสรับสั่งว่า “ด้วยไมตรีจิตที่ได้เข้าร่วมกับสัมพันธมิตรเพื่อผดุงสันติภาพของโลกจึงได้ประกาศสงครามเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม”

การตัดถนนมุ่งเข้าศูนย์กลางวงเวียนเป็นแนวคิดตามแบบฝรั่งเศสที่มีจุดหมายตา(landmark)  คือน้ำพุทรงพาน 2 ชั้น รูปดอกไม้ 6 กลีบ ความสูงนับจากฐานน้ำพุถึงยอดประมาณ 12 เมตร งานแลนด์สเคปรอบวงเวียนได้รับการปรับปรุงหลายต่อหลายครั้งตามยุคสมัย ทำให้หลงเหลือเพียงแต่น้ำพุเท่านั้นที่ยังคงหน้าตาเดิมเหมือนครั้งแรกสร้าง

แยกราชเทวี

ใครจะเชื่อว่าจุดตัดระหว่างถนนพญาไทกับเพชรบุรีจะเคยเป็นที่ตั้งของแยกที่สวยงามที่สุดแห่งหนึ่งของกรุงเทพฯ หากดูจากภาพเมื่อ 60 ปีก่อนราชเทวีคือชื่อเรียกวงเวียนน้ำพุขนาดใหญ่ โดยชื่อตั้งตามพระนาม พระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระราชเทวีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ในอดีตแทบทุกแยกของกรุงเทพจะมีวงเวียนให้รถขับวนรอบแทนการติดสัญญาณไฟ  แต่ด้วยการพัฒนาโครงข่ายถนนเพื่อรองรับปริมาณรถยนต์ที่เพิ่มขึ้น ทำให้วงเวียนหลายแห่งถูกรื้อออกเหมือนกับแยกราชเทวี น้ำพุใหญ่ถูกชดเชยด้วยน้ำพุขนาดเล็กบริเวณเกาะกลางถนนทั้งสี่ ต่อมามีการสร้างสะพานลอยข้ามแยกตามแนวถนนเพชรบุรีและเส้นทางรถไฟฟ้าบีทีเอสตัดผ่านเหนือถนนพญาไท ทำให้ความโดดเด่นของน้ำพุถูกลดทอนและละเลยไปในที่สุด

ยังมีเรื่องราวเกี่ยวกับน้ำพุในกรุงเทพฯ อีกมากมายจนนำมาเล่าไม่หมด อย่าง อุทกทาน ประติมากรรมพระแม่ธรณีบีบม้วยผมมีน้ำสะอาดไหลออกมาแจกจ่ายให้ประชาชนได้ดื่มกินบริเวณโรงแรมรัตนโกสินทร์ ซึ่งจะนำมาเล่าในโอกาสต่อไป ไม่แน่ใจว่าเรื่องราวของน้ำพุเก่าแก่ในกรุงเทพจะทำให้คุณคลายร้อนลงได้บ้างหรือเปล่า แต่ที่แน่ๆ ช่วงนี้อาจรู้สึกร้อนๆ หนาวๆ จากสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง คงต้องดูแลสุขภาพกันเป็นพิเศษ

ขอบคุณข้อมูลจาก : สวนลุมพินี แนวคิดและการเปลี่ยนแปลงเชิงผัง แม่บท โดย ภาวิณี อินชมภู

เรื่อง : ศุภวิชช์ สงวนเลิศฤทัย



LOAD MORE
LOAD MORE
http://www.elledecorationthailand.com/wp-content/uploads/2017/05/web-template-01-11.png